Co zobaczyć w Bańskiej Szczawnicy – TOP 10
Jeśli zastanawiasz się, co zobaczyć w Bańskiej Szczawnicy, to zabytkowe miasto górnicze oferuje wiele wyjątkowych miejsc. Banská Štiavnica – lub po prostu Štiavnica, jak często nazywają ją mieszkańcy – była niegdyś bogata w srebro i złoto. Dziś jest bogata w legendy, niezwykłe miejsca i dziedzictwo kulturowe. Ta perła położona w sercu gór od stuleci była i nadal pozostaje miejscem wyjątkowym.
Mury przesiąknięte niezwykłymi historiami, szyby i sztolnie skrywające zapomniane tajemnice oraz piękne wzgórza pełne wspomnień o dawnej świetności miasta. Daj się oczarować bajkowym uliczkom i zachwycić bogactwem dziedzictwa kulturowego, technicznego i artystycznego.
TOP 10 miejsc w Bańskiej Szczawnicy:
1. Kalwaria
Kalwaria w Bańskiej Szczawnicy jest wyjątkowym zabytkiem, którego rozmach i piękno wyróżniają ją nawet poza granicami Słowacji. To rozległy barokowy kompleks sakralny złożony z kaplic i kościołów, wzniesiony na charakterystycznym stożkowatym wzgórzu Ostrý vrch (niem. Scharffenberg).
Górny Kościół jest jednym z pierwszych charakterystycznych punktów miasta widocznych dla osób przyjeżdżających do Bańskiej Szczawnicy. W jednej osi, jeden pod drugim, znajdują się trzy kościoły – Górny, Środkowy (Święte Schody) oraz Dolny. Po obu stronach wzgórza rozmieszczono kaplice, które tworzą wyjątkową scenerię i harmonijnie wpisują się w otaczający krajobraz.
Zwiedzanie Kalwarii najlepiej rozpocząć w Centrum Informacyjnym, gdzie znajduje się ekspozycja oraz sklep z pamiątkami. W sezonie działa tu również bistro z przekąskami i napojami. Warto kupić bilet na wieżę Górnego Kościoła, skąd rozciąga się piękny widok na Bańską Szczawnicę i szeroką okolicę.
📍 Pod Kalváriou 1
📞 +421 910 716 710
📧 kalvaria@kalvaria.org
🌐 www.kalvaria.org
Poznaj Kalwarię z przewodnikiem
Z przewodnikiem zobaczysz więcej niż tylko kaplice i widoki – poznasz historię Kalwarii, znaczenie poszczególnych stacji oraz wymagającą renowację tego wyjątkowego zabytku.
2. Starý zámok (Stary Zamek)
Starý zámok jest najstarszym zabytkiem Bańskiej Szczawnicy i stanowi historyczne jądro miasta. Już na początku XIII wieku stał tu romańsko-gotycki kościół. W 1442 roku został spalony i poważnie uszkodzony przez wojska Szymona Rozgonyiego. W następnym roku ucierpiał jeszcze bardziej wskutek silnego trzęsienia ziemi.
Na przełomie XV i XVI wieku kompleks przebudowano na twierdzę obronną przeciwko Turkom, dzięki czemu powstał miejski zamek. W XVI i XVIII wieku był on dalej umacniany i rozbudowywany.
Pod koniec XIX wieku zamek zaczął służyć różnym celom, m.in. jako archiwum, biblioteka, a nawet sala gimnastyczna. Od 1 lipca 1900 roku Starý zámok pełni funkcję muzeum miejskiego, a od 1950 roku cały kompleks ma status narodowego zabytku kultury.
Muzeum oferuje kilka różnorodnych ekspozycji, m.in. warsztat fajkarski, ekspozycję kowalską oraz salę tortur. Można tu również zobaczyć oryginalne drewniane reliefy z Kalwarii.
📍 Starozámocká 11
📞 +421 45 694 94 72
🌐 https://muzeumbs.sk/stary-zamok/
Nocleg pod Starym Zamkiem
Nocleg tuż pod murami Starego Zamku – apartament, pokój rodzinny, pokoje dla par oraz miejsca na namioty.
3. Nový zámok (Nowy Zamek)
Nový zámok jest jednym z najważniejszych symboli Bańskiej Szczawnicy. Ta prosta, ale bardzo charakterystyczna twierdza wznosi się na wyraźnym wzgórzu i jest widoczna niemal z każdego miejsca w mieście. Wiążą się z nią również mroczne legendy sięgające XVI wieku.
Zamek został zbudowany w XVI wieku jako część systemu obronnego przed najazdami osmańskimi. Między innymi dzięki tym umocnieniom Turcy nigdy nie zdobyli Bańskiej Szczawnicy, choć spalili okoliczne wsie. Obecnie w Novým zámku mieści się muzeum poświęcone walkom z Turkami. Oprócz ekspozycji można tu również podziwiać piękny widok na miasto.
📍 Novozámocká 22
📞 +421 45 691 15 43, +421 918 990 451
🌐 https://muzeumbs.sk/novy-zamok
Zwiedzanie Bańskiej Szczawnicy z przewodnikiem
Odkryj historie zabytkowego centrum z przewodnikiem.
Dla grup liczących co najmniej 8 osób możemy również ustalić indywidualny termin zwiedzania.
Zwiedzanie z przewodnikiem jest dostępne w języku słowackim, niemieckim i angielskim.
4. Námestie Svätej Trojice (Plac Świętej Trójcy)
Plac Świętej Trójcy jest sercem miasta. Jego obecny kształt sięga średniowiecza, kiedy Bańska Szczawnica przeżywała niezwykły rozkwit. Niewielkie, skromne domy górników były stopniowo przebudowywane w okazałe pałace i kamienice mieszczańskie. Do dziś mieszkańcy często nazywają poszczególne budynki od nazwisk ich dawnych właścicieli, np. Dom Rubigalla, Dom Žembera czy Dom Szitnyaya.
Ciekawostką jest fakt, że niemal każdy dom skrywa dawną sztolnię górniczą. Po zakończeniu wydobycia sztolnie te często służyły jako piwnice na wino.
Pośrodku placu stoi monumentalna kolumna morowa. Na jej szczycie znajduje się przedstawienie Trójcy Świętej, a po bokach umieszczono kilka figur świętych.
W narożniku placu, w tzw. Domu Žembera, znajduje się centrum informacji turystycznej.
📍 Námestie sv. Trojice 1
📞 +421 45 694 96 53
📧 ic@banskastiavnica.sk
5. Trotuár
Najbardziej znany deptak w Bańskiej Szczawnicy nosi nazwę Trotuár. Nazwa pochodzi od francuskiego słowa trottoir, oznaczającego chodnik. Trotuár w Bańskiej Szczawnicy wyróżnia się tym, że biegnie wyraźnie powyżej poziomu ulicy, wzdłuż której został poprowadzony.
Wzdłuż całego deptaka znajdują się kawiarnie, małe sklepy oraz zabytkowe budynki mieszkalne. Trotuár rozpoczyna się przy pomniku Andreja Kmeťa naprzeciwko muzeum Kammerhof i kończy poniżej placu Radničné námestie. W jego dolnej części stoi pomnik Nácka, legendarnej, wesołej postaci górnika związanej z Bańską Szczawnicą.
Spokojny spacer Trotuárem zdecydowanie warto włączyć do programu wizyty. Można zatrzymać się na kawę albo po prostu chłonąć atmosferę zabytkowego miasta.
6. Ogród Botaniczny
Ogród Botaniczny to idealne miejsce na odpoczynek w samym centrum miasta. Spacerując w przyjemnym cieniu egzotycznych drzew, można również podziwiać okazałe zabytkowe budynki wzniesione tu na początku XX wieku. Mieściła się w nich słynna Akademia Górnicza, założona w 1762 roku przez cesarzową Marię Teresę jako pierwsza uczelnia techniczna na świecie. Z czasem akademia zyskała również wydział leśny.
Wykładowcy i studenci przyczynili się do powstania ogrodu botanicznego, w którym od około połowy XIX wieku zaczęto sadzić egzotyczne drzewa. Można tu zobaczyć m.in. cedr libański, sekwoję olbrzymią oraz wiele innych gatunków.
Po powstaniu Czechosłowacji akademia została w 1919 roku przeniesiona do Sopronu na Węgrzech. Obecnie w budynkach mieszczą się szkoły Spojená škola Samuela Mikovíniho oraz Stredná odborná škola lesnícka.
📍 Akademická ulica 16
7. Kammerhof
Budynki Muzeum Kammerhof należą do najstarszych w Bańskiej Szczawnicy. Ten rozległy kompleks pełnił w przeszłości ważną funkcję administracyjną – mieściła się tu siedziba głównego hrabiego komorskiego, wysokiego urzędnika królewskiego stojącego na czele izby górniczej. Odpowiadał on za zarządzanie majątkiem królewskim i dochodami z górnictwa, przede wszystkim za pobieranie podatku górniczego zwanego urburą na rzecz władcy.
Obecnie w Kammerhofie znajduje się ekspozycja Słowackiego Muzeum Górnictwa Górnictwo na Słowacji. Działa tu również centrum informacyjne muzeum oraz sklep z pamiątkami i minerałami.
📍 Kammerhofská 2
📞 +421 45 694 94 18, +421 918 990 450
🌐 www.muzeumbs.sk
8. Zabytkowe zbiorniki górnicze (tajchy)
Słowo tajch pochodzi od niemieckiego Teich, oznaczającego staw, jezioro lub sztuczny zbiornik wodny. Takie zbiorniki znajdują się w okolicach Bańskiej Szczawnicy. Powstały w przeszłości w celu gromadzenia wody deszczowej i były częścią rozbudowanego systemu rowów i kanałów, które doprowadzały wodę do zbiorników, a następnie kierowały ją tam, gdzie była potrzebna.
W górnictwie wodę z tajchów wykorzystywano do napędzania różnego rodzaju urządzeń i maszyn, m.in. służących do wypompowywania wody z podziemnych kopalń. Dawniej system liczył około 60 zbiorników, z których do dziś zachowały się 24.
Jednym z najstarszych tajchów jest Veľká Vodárenská, pochodząca z około 1500 roku. Znajduje się powyżej Placu Świętej Trójcy i można do niej dojść pieszo w około 20 minut. Inny znany i popularny tajch, Klinger, znajduje się około 25 minut pieszo od centrum miasta, przy czerwonym szlaku turystycznym. Najwyżej położonym tajchem jest Ottergrund na wysokości 801 m n.p.m., skąd rozciągają się piękne widoki na miasto.
Dziś tajchy służą przede wszystkim wypoczynkowi. W wielu z nich można się kąpać, a niektóre są również popularne wśród wędkarzy.
9. Skansen – Muzeum Górnictwa na Wolnym Powietrzu
Bańska Szczawnica, jako miasto o bogatej historii górniczej, oferuje również możliwość zejścia pod ziemię. Niedaleko miasta znajduje się Muzeum Górnictwa na Wolnym Powietrzu, gdzie można zobaczyć zabytkowe urządzenia górnicze, a także zejść do sztolni Bartolomej. Podczas zwiedzania przewodnicy opowiadają o ciekawostkach związanych z górnictwem oraz o życiu dawnych górników.
Warto zarezerwować zwiedzanie z wyprzedzeniem, online lub telefonicznie, ponieważ liczba osób na każde wejście jest ograniczona. Jest też praktyczny powód, aby zrobić to wcześniej: przy muzeum można parkować tylko na płatnym, stosunkowo drogim parkingu. Najlepiej zaparkować i opłacić postój dopiero wtedy, gdy masz pewne wejście do muzeum.
📍 J. K. Hella 12
📞 +421 45 691 29 71
🌐 www.muzeumbs.sk/banske-muzeum-v-prirode
10. Góra Sitno (1 009 m n.p.m.)
Ten imponujący i legendarny szczyt jest najwyższym wzniesieniem regionu i popularnym celem pieszych wycieczek. Najłatwiejsza trasa rozpoczyna się nad jeziorem Počúvadlo, położonym u podnóża góry. Z parkingu na szczyt prowadzi oznakowany szlak turystyczny. Wejście zajmuje około godziny. Istnieją również inne warianty trasy; opiszemy je później w polskiej wersji strony poświęconej turystyce.
Na szczycie znajduje się Chata Andreja Kmeťa, gdzie można odpocząć i kupić coś do jedzenia lub picia. Obok schroniska stoi wieża widokowa z niewielką ekspozycją przyrodniczą, otwarta w głównym sezonie turystycznym. Ze szczytu można w około 30 minut dojść do ruin zamku Sitno.
Mapa atrakcji w Bańskiej Szczawnicy
Zobacz najważniejsze miejsca w Bańskiej Szczawnicy na mapie i zaplanuj trasę spaceru po mieście.